Sài Gòn, 7 giờ tối ngày 16 tháng 7 năm 1965. Một chiếc trực thăng H-34 đáp khẩn cấp xuống Bộ Tổng tham mưu. Bước ra từ khoang lái là toán mật vụ thân tín của Đại tá Nguyễn Ngọc Loan. Chúng đang khẩn cấp áp giải một tù nhân đặc biệt trong tình trạng thương tích đầy mình: Đại tá Phạm Ngọc Thảo, người được mệnh danh là "Vua đảo chính" tại miền Nam Việt Nam.
Ngay trong đêm hôm đó, tại trụ sở Nha An ninh Quân đội, dưới sự chỉ huy trực tiếp của Nguyễn Ngọc Loan, một tội ác man rợ đã được thực hiện để nhổ đi "cái gai" khiến Phủ Tổng thống mất ăn mất ngủ. Nhưng những kẻ ra tay thủ tiêu ông hoàn toàn không ngờ rằng, người đàn ông đang chịu đòn tra tấn khốc liệt kia không chỉ là đối thủ chính trị đáng gờm, mà là một nhà tình báo chiến lược, một Đảng viên Cộng sản kiên trung đang đơn độc thực hiện sứ mệnh lịch sử.
Dưới đây là trang sử về những ngày cuối cùng của một huyền thoại tình báo, được lật mở từ cuộc điều tra kỳ công kéo dài suốt một thập kỷ.
1. CHIẾN DỊCH NGUYỄN HUỆ VÀ CÚ XOAY CHUYỂN CHÍNH TRƯỜNG SÀI GÒN
Đầu năm 1965, chính trường Sài Gòn khủng hoảng trầm trọng dưới sự độc tài của Trung tướng Nguyễn Khánh. Nhận được tin mật rằng Mỹ và Nguyễn Khánh chuẩn bị mở chiến dịch ném bom leo thang đánh phá miền Bắc vào ngày 20/2/1965, Đại tá Phạm Ngọc Thảo lập tức hành động để phá tan âm mưu này.
• Cuộc binh biến chấn động ngày 19/2/1965: Dù không trực tiếp nắm quân, bằng tài ngoại giao và uy tín kiệt xuất, ông Thảo đã liên kết với Thiếu tướng Lâm Văn Phát, huy động xe tăng và bộ binh đánh chiếm các cơ quan đầu não tại Sài Gòn. Nguyễn Khánh phải hoảng loạn bỏ chạy "tóe khói". Dù cuộc đảo chính bị chặn đứng, Phạm Ngọc Thảo đã đạt được mục đích chiến lược tối thượng: Làm suy yếu quân đội Sài Gòn, buộc Hội đồng Quân lực sau đó phải hạ bệ Nguyễn Khánh, tống khứ ông ta đi lưu vong và hoãn vô thời hạn kế hoạch ném bom miền Bắc.
Ngay sau cuộc đảo chính, một chính phủ dân sự do Thủ tướng Phan Huy Quát đứng đầu được thiết lập vào ngày 16/2/1965. Dưới áp lực của Hội đồng Quân lực, chính quyền Phan Huy Quát đã phải ký sắc lệnh kết án tử hình vắng số ông Thảo và treo thưởng khổng lồ 3 triệu đồng cho ai bắt được ông.
2. THỜI KỲ PHAN HUY QUÁT VÀ SỰ KINH NGẠC CỦA CIA
Dù mang án tử hình trên đầu, Phạm Ngọc Thảo sở hữu một chiếc "áo giáp" vô hình vô cùng kiên cố nhờ xuất thân Công giáo dòng dõi (cha ông là bạn thân của Tổng giám mục Ngô Đình Thục, người từng xem ông như con nuôi). Chính chiếc áo giáp này kết hợp với bối cảnh chính trị phức tạp đã bảo vệ ông:
Khác với các tướng lĩnh quân phiệt, chính phủ dân sự "y tế" của Thủ tướng Phan Huy Quát có xu hướng chần chừ, né tránh việc thẳng tay khủng bố hay đàn áp khốc liệt các phe phái đối lập. Sự mềm mỏng của chính phủ Phan Huy Quát khiến lệnh truy nã gần như mất hiệu lực trên thực tế.
Các báo cáo giải mật của CIA thời kỳ này kinh ngạc ghi nhận: Mặc dù bị kết án tử, Đại tá Thảo vẫn hoàn toàn "nhởn nhơ" ẩn mình, thay đổi tung tích và hoạt động bí mật ngay tại các cao ốc, khách sạn lớn trung tâm Sài Gòn mà cảnh sát không thể chạm tới.
Trong thời gian này, ông tận dụng tối đa để xuất bản tờ "Việt Tiến", nắm một tiểu đoàn ngầm, di chuyển liên tục giữa các dòng tu kín như Đan viện Phước Lý (Nhơn Trạch), Dòng tu xitô Tam Hiệp (Biên Hòa). Các linh mục ra sức che chở vì kính trọng một trí thức Công giáo yêu nước. Tổ chức đề nghị rút về chiến khu an toàn, nhưng ông kiên quyết từ chối để bám trụ lại Sài Gòn.
3. CÁI CHẾT BẤT TỬ KHI QUYẾT ĐI ĐẾN CÙNG MỤC TIÊU ĐÃ CHỌN
Nhận thấy chính phủ Phan Huy Quát bất lực trong việc lùng bắt Phạm Ngọc Thảo, phía Mỹ quyết định thay ngựa giữa dòng, đôn phe cánh quân phiệt khát máu hơn lên nắm quyền. Ngày 12/6/1965, chính phủ Phan Huy Quát sụp đổ. Quyền lực chuyển sang Ủy ban Lãnh đạo Quốc gia do Nguyễn Văn Thiệu đứng đầu và Nguyễn Cao Kỳ làm Thủ tướng.
Ngay khi vừa lên đài quyền lực, Nguyễn Văn Thiệu lập tức hạ lệnh bằng mọi giá phải săn lùng và thủ tiêu Phạm Ngọc Thảo để trừ hậu họa. Chính trong guồng quay móc nối chính trị nghẹt thở này, ông đã bị đẩy vào vòng vây định mệnh:
Trước khi bị bắt, Phạm Ngọc Thảo liên tục thay đổi hành tung để chuẩn bị cho cuộc binh biến mới. Linh mục Nguyễn Quang Lãm đã đứng ra làm trung gian, cố gắng thiết lập một cuộc gặp mật giữa ông Thảo và Thủ tướng đương nhiệm Nguyễn Cao Kỳ tại trại Phi Long. Tướng Kỳ liên tục hỏi "Anh ta đâu?" một cách sốt sắng.
Lúc bấy giờ, chính trường Sài Gòn đang chia rẽ sâu sắc bởi cuộc đối đầu ngầm giữa hai thế lực Thiệu và Kỳ. Cơ quan mật vụ Nha An ninh Quân đội nằm dưới sự kiểm soát của phe Thiệu (do Nguyễn Ngọc Loan chỉ huy), trong khi Kỳ nắm Không quân. Cha Lãm lo ngại tướng Kỳ có thể lật lọng, dụ bắt ông Thảo để nộp cho cơ quan an ninh lập công nên đã đặt điều kiện rất khắt khe: Kỳ phải đi gặp một mình, không cận vệ, không mang súng. Khi nghe kể lại, ông Thảo cho rằng cha quá thận trọng, vì việc mời tướng Kỳ ra ngoài chỉ cho thấy “mình yếu bóng vía và không tin cậy ông ta”.
Hai hôm sau, khi cha Lãm tới cao ốc trên đường Ngô Đức Kế để đón ông Thảo đi gặp Kỳ thì địa điểm đã bị lộ, an ninh Sài Gòn vừa ập vào lục xét. Ông Thảo trốn thoát ngoạn mục, nhắn cha lên Biên Hòa nơi ông đang nấp tại xứ của cha Cường.
4. HAI LẦN THỦ TIÊU HỤT VÀ ĐÊM TRA TẤN MAN RỢ
Trên đường chạy lên Biên Hòa để tiếp tục tìm cách móc nối liên lạc, xe của Đại tá Thảo bị toán an ninh phục kích bắn vỡ. Ông trúng đạn ở phần mềm nhưng được các linh mục kịp thời giải cứu, đưa về ẩn náu tại Dòng tu xitô Tam Hiệp.
Mật vụ bao vây dòng tu kín lúc 3 giờ sáng. Chúng bắt sống ông Thảo, áp giải ra một con suối nhỏ gần Biên Hòa rồi nổ súng bắn thẳng vào cằm hòng diệt khẩu. Nghĩ rằng ông đã chết, chúng bỏ mặc xác ông tại trận.
Khi tỉnh lại, ông cố lết thân mình về một nhà thờ, được Linh mục Cường phát hiện, bí mật băng bó. Nhưng vết thương quá nặng, mật vụ lần theo dấu vết các linh mục và bắt lại ông vào tối 16/7, lập tiếp áp giải bằng trực thăng H-34 về thẳng Nha An ninh Quân đội Sài Gòn.
Từ chiều 16/7 đến rạng sáng 17/7/1965, Nguyễn Ngọc Loan cùng tay sai thân tín (như Hùng "sùi") trực tiếp tra tấn ông. Chúng dùng gậy sắt đánh gãy răng, dùng thòng lọng da siết cổ, và tàn độc nhất là bóp, nghiến nát hạ bộ của ông cho đến chết ngay trong đêm. Với ý chí sắt đá, Phạm Ngọc Thảo giữ vững bí mật cách mạng đến hơi thở cuối cùng.
5. VÌ SAO PHẢI THỦ TIÊU NGẦM ÔNG THẢO?
Vì sao Nguyễn Ngọc Loan phải đóng vai "đao phủ bóng đêm" thủ tiêu ngầm Phạm Ngọc Thảo?
Phe cánh Nguyễn Văn Thiệu biết rõ ông Thảo có sự hậu thuẫn quá lớn từ các Giám mục và cả Tòa đại sứ Mỹ. Đối với Washington, ông Thảo là một nhân tố chính trị có giá trị cao, được CIA nể trọng vì tài năng. Mỹ hoàn toàn không biết ông là Cộng sản; họ muốn bảo vệ ông để làm áp lực ngoại giao lên phe quân phiệt Thiệu - Kỳ.
Trong đêm đó, người thân của ông đã điên cuồng chạy xe xuống Mỹ Tho, Cần Thơ để nhờ hai vị Giám mục gọi điện can thiệp với Thiệu. Việc phe Thiệu cấp tốc ra tay chính là để "hớt tay trên" trước khi các thế lực này can thiệp.
Linh mục Nguyễn Quang Lãm sau này đã vạch trần âm mưu này: “Tôi biết chắc những người có dụng ý loại trừ Thảo không muốn chuyện bắt bớ kéo dài, kéo theo nhiều chuyện lôi thôi. Bởi họ không thể không biết đại tá Phạm Ngọc Thảo rất được cảm tình và sự che chở của nhiều chức sắc cao cấp Công giáo. Nếu Phạm Ngọc Thảo bị giải về Sài Gòn, chờ ngày ra tòa lãnh án thì tất nhiên sẽ có nhiều tiếng nói can thiệp, nhiều áp lực ngay cả do phía tòa đại sứ Mỹ. Vì vậy biện pháp áp dụng là thủ tiêu ngay”.
6. MỸ COI ÔNG THẢO LÀ MỘT "NHÂN TỐ BÍ ẨN" VÀ TỪNG MUỐN BẢO VỆ
Đối với Washington, Phạm Ngọc Thảo là một sĩ quan có năng lực hiếm có, một trí thức có tầm nhìn lớn và sức ảnh hưởng sâu rộng trong quân đội Việt Nam Cộng hòa. Giai đoạn 1964 - 1965, chính trường Sài Gòn khủng hoảng trầm trọng với hàng loạt cuộc đảo chính. Mỹ rất mệt mỏi với sự tranh giành quyền lực của phe quân phiệt và đang muốn hướng tới một chính phủ ổn định hơn để hỗ trợ cho việc Mỹ đưa quân Mỹ hàng loạt vào miền Nam và thực hiện chiến lược rải bom the Rolling Thunder.
Khi chính quyền phát lệnh truy nã gắt gao và kết án tử hình vắng số đối với Phạm Ngọc Thảo, Tòa đại sứ Mỹ tại Sài Gòn nhận thấy ông là một nhân tố chính trị quá tài năng để bị phe quân phiệt tiêu diệt.
Phía Mỹ thông qua các kênh móc nối mật đã trực tiếp đề nghị bảo đảm an toàn và tổ chức đưa Phạm Ngọc Thảo ra nước ngoài lánh nạn (tương tự như cách họ từng "lưu vong" các tướng lĩnh khác để hạ nhiệt chính trường). Họ tin rằng một người chính trực, có lý tưởng quốc gia mạnh mẽ và "không thể mua chuộc" như Thảo là một tài sản chính trị quý giá để dành cho tương lai, thay vì để chế độ Thiệu - Kỳ dùng "luật rừng" thủ tiêu.
Nhưng chính ông Thảo đã từ chối lời đề nghị đó từ Mỹ. Nếu chấp nhận rời khỏi Việt Nam theo sự sắp xếp của Mỹ, vỏ bọc của ông sẽ an toàn, nhưng nhiệm vụ tình báo chiến lược mà Đảng và Cách mạng giao phó sẽ bị bỏ dở. Và ông đã chọn ở lại để "quyết đi đến cùng."
TUY NHIÊN MỸ CẦN NHẤT SỰ ỔN ĐỊNH VỀ CHÍNH TRỊ
Sau chuỗi binh biến liên miên làm nát bấy chính trường Sài Gòn, ưu tiên tối cao của Nhà Trắng và Đại sứ Maxwell Taylor lúc đó chỉ là tìm kiếm một bàn tay sắt đủ mạnh để thiết lập sự ổn định, chuẩn bị cho việc đổ đại quân Mỹ vào miền Nam.
Nguyễn Văn Thiệu và Nguyễn Cao Kỳ là những người được Mỹ chọn vì họ đại diện cho nhóm tướng trẻ hung hăng, có thực quyền quân sự và cam kết chống Cộng triệt để.
Đối với Nguyễn Văn Thiệu, khi vừa leo lên chiếc ghế Chủ tịch Ủy ban Lãnh đạo Quốc gia, việc truy bắt Phạm Ngọc Thảo là mệnh lệnh sống còn để bảo vệ ngai vàng của chính mình, chứ không cần Mỹ phải ra lệnh. Thiệu thừa hiểu Thảo là "Vua đảo chính", một báu vật thao túng quân đội có thể lật đổ bất kỳ ai. Nếu không khử ông Thảo, chiếc ghế của Thiệu sẽ bị đe dọa bất cứ lúc nào.
Mặc dù Mỹ không ra lệnh bắt ông Thảo, nhưng tài liệu mật số 00780 của William Colby ngày 4/6/1965 đã gián tiếp chỉ ra thái độ của Mỹ. Colby nhấn mạnh rằng việc để ông Thảo tự do là "nghiêm trọng", và việc chính quyền Phan Huy Quát chần chừ là "không thể chấp nhận".
Khi Mỹ quyết định thả nổi để Hội đồng Tướng lĩnh phế truất Phan Huy Quát và đưa Nguyễn Văn Thiệu lên, Mỹ đã mặc nhiên chấp nhận rằng một chế độ quân phiệt mới sẽ dùng các biện pháp bạo lực nhất để dọn dẹp các phần tử chống đối.
7. HÀNH TRÌNH 10 NĂM ĐIỀU TRA KỲ CÔNG VẠCH TRẦN TỘI ÁC
Sau vụ ám sát, chính quyền Sài Gòn tung tin giả rằng ông chết do "vết thương nhiễm trùng" nhằm xoa dịu khối Công giáo. Nhận được tin buồn, Linh mục Nguyễn Quang Lãm (Chủ bút tờ báo Xây Dựng) đã dũng cảm tiến hành cuộc điều tra độc lập chấn động:
Cha Lãm đến thẳng Tổng nha Cảnh sát đối chất mặt đối mặt với Nguyễn Ngọc Loan. Khi Loan lấp liếm đổ lỗi cho vết thương cũ, cha Lãm đập tan luận điệu dối trá bằng lời khai của các y sĩ đan viện: Vết đạn Biên Hòa chỉ ở phần mềm, ông Thảo hoàn toàn tỉnh táo khi bị áp giải về Sài Gòn.
40 kỳ báo phá tan lệnh kiểm duyệt: Bất chấp sự kiểm duyệt gắt gao, cha Lãm cho đăng liên tục loạt bài điều tra 40 kỳ trên báo Xây Dựng. Đến năm 1974, ông tiếp tục khơi lại kỳ án trên báo Hòa Bình, vạch trần toàn bộ quá trình thủ tiêu man rợ. Cuộc điều tra tạo nên làn sóng phẫn nộ sâu sắc trong khối giáo dân, giáng đòn mạnh mẽ vào uy tín chính quyền Nguyễn Văn Thiệu trước thềm lịch sử tháng 4 năm 1975.
🕊️ VĨ THANH: SỨ MỆNH HOÀN HẢO
Điều bất ngờ nhất của lịch sử là Nguyễn Văn Thiệu, người Mỹ hay các vị chức sắc Công giáo thời điểm đó đều không tin Phạm Ngọc Thảo là Cộng sản. Dù đã theo dõi ông đã lâu, và kết luận rằng, với tính cách của ông, không có cách nào có thể mua chuộc ông, và không có cách nào cản được việc những việc ông làm, "đều đem lại lợi thế cho Việt Cộng".
Báo cáo giải mật của NSA (Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ) sau này cũng nhấn mạnh thêm sự nghi ngại mang tính muộn màng của giới tình báo: "Sự trung thành của Thảo luôn bị nghi ngờ: không một ai chắc chắn được việc ông ta đã hoàn toàn đoạn tuyệt với Hà Nội đến mức độ nào".
Mỹ chỉ nghĩ ông Thảo là một kẻ "gây rối", một "nhà đảo chính chuyên nghiệp" hay một "nhân tố biến số" (Wild card) vì lý tưởng quốc gia riêng. Họ hoàn toàn không ngờ rằng mọi bước đi phá hoại, gây mâu thuẫn nội bộ bấp bênh cho chính quyền Sài Gòn đều nằm trong một tính toán chiến lược tối mật từ Hà Nội.
Nếu biết, có lẽ ông đã bị đày ra Côn Đảo như các nhà tình báo lừng lẫy khác (Vũ Ngọc Nhạ, Lê Hữu Thúy, Nguyễn Tài...) chứ không bị thủ tiêu ngầm. Phạm Ngọc Thảo phải chết vì ông là một đối thủ quá đáng gờm, một người tay không mà tổ chức binh biến khiến các tướng lĩnh nắm quân đội phải chạy tán loạn, được giới quân sự nể phục và khối Công giáo hậu thuẫn.
Linh mục Nguyễn Quang Lãm đã dành những lời kính trọng nhất để nhận định về người bạn của mình: “Đại tá Phạm Ngọc Thảo là người can đảm, một kẻ dám làm một cái gì, một người có những tư tưởng lạ, những tư tưởng lớn về chuyện Đất Nước”.
Cuộc đời Đại tá Phạm Ngọc Thảo khép lại bi thảm ở tuổi 43, nhưng sứ mệnh lịch sử ông gánh vác đã hoàn hảo. Sự hoàn hảo ấy đến từ hành động vì nước vì dân không che giấu, từ cuộc sống chính trực và tấm lòng chân thành. Để rồi đến tận hôm nay, khi vỏ bọc tình báo được gỡ bỏ, những người bạn ở phía bên kia chiến tuyến năm xưa vẫn dành cho ông một niềm kính trọng, yêu mến vẹn nguyên.
#phamngocthao #baicakhongquen
Bài đăng
